Ibilbidea: (Irteera) MARKINA-XEMEIN – Plazakola – Berriatua – Ondarroa – Lekeitio – Oleta – Milloigane – Plazakola – MARKINA-XEMEIN – Lekoizgane – Aulestia – Gizaburuaga – Oleta – Milloigane – Plazakola – MARKINA-XEMEIN – Lekoizgane – Aulestia – Gizaburuaga – Oleta – Milloigane – Plazakola -MARKINA-XEMEIN (helmuga).

Yoseba Peña Sodupen jaio, eta Zarautzen bizi den idazle gaztea da. Ikerketa-lanean ari da, informatikaren inguruan, Deustuko Unibertsitateak Donostian daukan egoitzan. Julene Azpeitia ipuin-saria irabazitakoa da eta Idazle Eskolatik pasatakoa.

Historiaz eta kulturaz gozatu nahi duten guztientzat, bigarren hitzaldia Idoia Arrieta Elizalderena izango da, hilaren 24an, ordu eta leku berean, 1.200, Gipuzkoaren konkista izenburupean. Datorren osteguneko hitzaldia euskaraz izango da, eta Arrietaren arabera, «800 urte luze hauetan bizirik egon da Gipuzkoaren konkistari buruzko eztabaida, eta egintza hori gutxienez bitxia, harrigarria, gertatuko zaio ezagutu nahi duenari».

«Historiografia tradizionalak bultzatu izan duen paktuaren teoria ez da guztiz mamitu; eta begien bistakoa dirudiena, gaur egun arte Gipuzkoaren konkista ezkutatzen saiatu izan direlako susmoa egon da beti», erantsi du historialariak.

Bestalde, Zergatik diote anexio, konkista esan nahi dutenean? izenburupean Cesar Oroz umorista grafikoaren pintura erakusketa astelehenean ireki zuten Hondarribiko Kale Nagusiko Zuloaga Etxean, eta hilaren 27ra arte izango da irekita. Hala, duela 500 urte Nafarroan gertatu zena, ironia eta umorez errepasatu du.

Erakusketa 30 koadroz osatuta dago, eta garrantzia izan zuten garaiko pertsonaien karikaturak dira. Marrazki bakoitza, testu batez lagunduta dator. Hala, Zuloaga Etxera hurbiltzen direnek, 1512 eta 1529 urteen artean gertatutakoaren ikuspuntu berezia jasoko dute.

Erakusketa ondorengo ordutegian zabalduko dute: astegunetan 10:00etatik 13:30era eta 16:00etatik 20:00etara; larunbatetan 10:00etatik 14:00etara eta 18:00etatik 20:00etara; eta igandetan 11:00etatik 14:00etara.

Cesar Orozen pintura erakusketaren kartela Zuloaga Etxean.

Kandido Uranga aktore zumaiarra (Argazkilaria: Gari Berasaluze)

Bizitzaz eta adiskidetasunaz hausnartzen duten bi artisten inguruko antzezlana da Kafe txinatarra. Alde batetik, Hektor idazlea dago. Bestetik, berriz, Julian argazkilaria. Biek bat egingo dute gaur gauean, 22:00etatik aurrera, Zumaiako Aita Mari antzokian. Kandido Uranga (Zumaia, 1955) bertan izango da, bera arduratuko baita aipatutako bigarren pertsonaia antzezteaz.

Gainerako kafeekin alderatuta,  zertan da ezberdina kafe txinatarra?
Ez dut ideiarik ere. Kafe kolonbiarra, nigeriarra, greziarra, turkiarra… eta txinatarra. Kafeen artean bat gehiago da. Segur aski, kafe txinatarra auzo txinatarretan hartu beharko da.

Auzo txinatar batean kokatuta al dago bada istorioa?
Ez, ez dago horrelako auzo batean kokatuta, baina pertsonaietako bat bertan bizi da, eta noizbehinka kafe txinatarra hartzen du. Era berean, txinatarrez hitz egiten du, baita txinatarren filosofiaz eta bizimoduaz ere. Baina, azken finean, aitzaki bat baino ez da beste hainbat gauza ezkutatzeko.

Hori al da zure pertsonaia antzelan honetan?
Ez, Asier Hormazak antzezten duen Hektor da pertsonaia hori. Idazlea da, eta bera bizi da auzo txinatarrean. Nik Julian argazkilaria antzezten dut.

Antza denez, etsaituta dauden bi lagunen kontakizuna da.
Lagunak dira, baina etorkizuna eraikitzen doa. Oraingoz, iragana bakarrik dakigu: oraina etengabeko iraganaz bihurtzen da eta orainak egiten du etengabeko etorkizuna. Orain arte lagunak dira bi pertsonaiak, baina etorkizunean ez dakigu zer gertatuko den, eztabaida latz bat izango baitugu. Hori edonori gerta dakioke: gure lagun-mina hala izango da lagun-mina den bitartean, baina izateari uzten dionean, ez dakigu  zer izango den bihar.

Printzipioz, ongi hasi eta gaizki bukatzen den harreman bat al da?
Bai, hala da. Harremana gozoagoa da hasieran bukaeran baino. Ongi eta gazki bukatzen den, hori erlatiboa da, eta, egia esan, ez dakit bien arteko erlazioa noiz dagoen hobeto. Aldatuz doa, zalantzarik gabe.

Nolakoak dira bi artista hauek?
Porrot egiten duten bi pertsonaia dira. Elkarren artean eztabaida dialektiko-intelektual bat izango dute; premiazkoa duten eztabaida, alegia. Idazlea argazkilariarengana joango da goizeko 02:00­etan, zor dion dirua eskatzera. Nire pertsonaiak zera galdetuko dio, orduan: ea zor dion diruaren bila datorren, ala idatzi berri duen liburuaren herentziaren bila. Eztabaida horrela hasten da. Psikologikoki batak bestea manipulatzen du hasiera batean, baina denborak aurrera egin ahala, manipulatuak ezingo du hori aurrera eraman, eta bere benetako egia utziko du agerian. Nolabait esateko, ikuspegi eta bizimodu diferenteak dituzte.

Hausnatzeko antzezlan bat dela uste al duzu?
Ikusteko antzezlana da. Antzerkia ikusiz tarte atsegin bat pasatzeko aukera ematen du. Ekitaldi bakarra izango du obrak, hasieratik bukaerara arte, eta bi aktoreen eskutik, bi pertsonaien arteko lehia du kontagai.

Gaztelaniazko bertsioaren ondotik dator euskarazkoa, ezta?
Lehen bertsioa gaztelaniaz egin zuten, Asier Hormazak eta Manuel Galianak. Ondoren, niri deitu zidaten euskarazko bertsioan parte hartzeko. Beraz, antzezlana jada disenatuta zegoen ni sartzerako. Euskarazko bertsioa duela hiru hilabete inguru estreinatu genuen, eta jendea oso gustura geratu da gure lanarekin. Sentipen onarekin, egia esan.

Zure kasuan, eroso sentitzen al zara Julian argazkilariaren azalean?
Bai. Oso atsegina da halako lanak egitea, baita antzeztoki gaina Asier Hormazarekin partekatzea ere. Aktore handia da, eta elkarrekin oso ongi pasatzen dugu. Horrexegatik bakarrik merezi izan du antzezlan hau egiteak; hau da, gure arteko, bi aktoreon arteko, gozamenagatik.

Kafe txinatarra antzezlanaz gain, antzerki proiektu propioekin –Miranderen inguruan ikuskizunarekin– ere jarraitzen al duzu?
Bai, deitzen badidate inon egiteko, beti prest nago. Miranderen inguruan lanarekin, adibidez, badaramat pare bat urte, eta, oraingoz, beste proiektu pertsonalik ez dut esku artean. Hala ere, baditut beste proiektu batzuk, baina oraindik goiz samar da horiei buruz hitz egiten hasteko. Askotan hobe da ez hitz egin, askotan ez baitakizu ziur izango diren ala ez.

Hori antzerkiari dagokionez. Izan ere, Goenkale-n ere jarraitzen duzu.
Aurtengo denboraldiko grabazioekin bukatu dugu. Telesaila emititzen jarraitzen dute, baina aktoreok jada bukatu ditugu antzezpenak. Orain zain gaude, ea da­torren denboraldian zer gertatuko den. Pentsatzen dut jarraituko duela, baina ETBren baieztapen ofizialaren zain gaude. Bestela, Goenkale-n oso gustura nabil. Herrian badago ikusteko amorratzen dagoen publiko oso fidela eta leiala, eta hori horrela den bitartean, guk horientzat egiten segituko dugu.

Aktore todoterreno horietakoa zara: antzerkia, telebista, zinema…
Abizena soberan dagoela uste dut. Ni aktorea naiz, besterik ga­be. Gainera, ez dut aktore todoterrenorik ezagutzen. Ez dakit zer esan nahi duen ere.

Zorteduna zarela, behintzat, ezin diteke uka. Diziplina guztietan lana sarri eta nahiko konstatea duzu.
Orain arte hala izan da, eta, alde horretatik, zorteduna naiz. Dena dela, aktore batzuen izenak baino ez ditugu ezagutzen. Demagun Euskal Herrian 300 edo 400 aktore daudela. Horietatik zenbat ezagutzen ditugu? Eta Espainian? Eta Hori horrela, zortedun sentitzen naiz, aktore lanetik bizimodua ateratzen dudalako.

Atzo amaitu zen D3M eta Askatasuna auziko epaiketa. Hamahiru auzipetuen defentsak eta fiskalak ondorioen txostenak aurkeztu zituzten. Defentsak auzipetu guztien absoluzioa eskatu zuen; Vicente Gonzalez Mota fiskalak, berriz, hamaikarentzako zigor eskaerak jaitsi zituen, eta beste biri eginikoak kendu. Hori hala, «ETAren fronte politiko-instituzionaleko kide» izatea leporatuta, bederatzi urtetik sei urte eta erdira jaitsi die zigor eskaera Arantza Urkaregi, Eli Zubiaga, Iker Rodrigo, Imanol Nieto, Amparo Lasheras, Agurtzane Solabarrieta, Hodei Egaña, Unai Berrostegieta eta Zuriñe Zorrozuari; eta «kolaborazio» delitua leporatuta, zazpi urtetik bostera Jose Antonio Munduateri eta Xabier Isasari. Delitu bera leporatuta auzipetu zituzten Fernando Antia eta Aitor Liguerzana, baina orain auzitik kanpo utzi ditu, eta, beraz, aske geratu dira —Liguerzana preso dago, beste auzi batengatik—.

Informazio gehiago hemen.

Pasaiako Udaleko langileen elkarretaratzea

Herrira presoen eta iheslarien eskubideen aldeko mugimenduak deituta, Goazen Plazara ekimena egingo dute bihar Euskal Herriko nahiz Oarso Bidasoko herrietan. Horren harira, Pasaiako Udaleko 25 langilek bat egin zuten atzo ekimenarekin, eta udaletxe aurrean egindako elkarretaratzean herritarrei batzeko eskatu zieten.

Bestalde, Oarso Bidasoko LABek ere bat egin du biharko ekimen erraldoiarekin. Sindikatuak eskualdeko langileei ekimenean parte hartzeko deia luzatu die: “Espainiako eta Frantziako estatuek darabilten espetxe politikaren aurrean mobilizazio eta aktibazioan aurrera egiteko garaiak direla iritzi dugu, eta bide horretan larunbateko ekimenak garrantzia handia du, eta langileok ere protagonista izan behar dugu”.

Irteeran parte hartu nahi dutenek Artibai Mendigoizale Taldearen lokalera joan behar dute, eta maiatzaren 23a izango dute azken eguna horretarako. 14 urtetik beherako bazkideek 40 euro ordaindu beharko dituzte, eta bazkide ez direnek 45 euro. Bazkide diren nagusiek barriz 50 euro ordaindu beharko dituzte eta 55 euro, bazkide ez direnek. Prezioan, autobusa, lo egitea, zapatuko afaria eta domekako gosaria sartzen dira. «Mendirako janaria bakoitzak berea eroan behar du», aitatu dute antolatzaileek.

Azpeitiko Burnibidearen Euskal Museoan Urolako burnibide zaharrari buruzko erakusketa dago zabalik, joan den ostiraletik (Argazkilaria: Nerea Uranga)

Museoen Nazioarteko Egunaren ospakizunarekin bat egingo dute gaur eta asteburuan Azpeitiko Burnibidearen Euskal Museoak, Zestoako Ekainberrik, Getariako Balentziaga museoak eta Zarauzko Arte eta Historia Museoak. Mundu aldakor batean, erronka berriak, inspirazio berriak du leloa aurtengo Museoen Nazioarteko Egunak.

Hala, Urola Kostako museoek jasotzen duten ondarea ezagutzeko aukera egongo da asteburu osoan zehar eskualdearen barnealdetik hasi eta kostaldera arteko bidean. Eskualdeko museoetan ate irekien jardunaldiak izango dituzte gaur. Horrez gain, euren ohiko eskaintza ekitaldi berriekin osatuko dute.

Urolako tren zaharra gogoan
Azpeitiko Burnibidearen Euskal Museoak bertan jasotako bilduma eta gaur zortzi inauguratu zuen Urolako trenbideari buruzko erakusketa ikusteko aukera eskainiko du. Urolako burnibidea: azken bidaia aldia erakusketak Urolako trenaren bagoiak bertatik bertara ikusteko aukera eskaintzen du. Gainera, panel handi batzuen bidez Urolako tren zaharraren nondik norakoak azaldu dituzte, eta ikus-entzunezko batean trena ezagutu eta burnibidean lan egin zuten herritarren testigantzak bildu dituzte. Erakusketa, Azpeitiko Argazki Elkartearekin elkarlanean osatu zuten, horretarako 300 argazki inguru erabiliz.

Urolako tren zaharraren erakusketarekin lotuta, beste bi ekitaldi antolatu dituzte gaur arratsalderako Euskal Burnibidearen Museoko instalazioetan. Batetik, Zumaiako San Pedro abesbatzaren emanaldia izango da; bost euskal kanta abestuko dituzte. Jarraian, Lourdes Odriozola historialariak Urolako trenbidearen ikuspegi orokorra emango du, museoko auditorioan eskainiko duen hitzaldian.

Bestetik, museoen egunarekin bat eginez Ekain abentura aurkeztuko dute gaur Zestoako Ekainberrin. Bertako eskaintzaren «izarra» dela adierazi dute antolatzaileek; «Historiaurrekoen moduan bizitzeko aukera» izango da bi orduz. Hala, besteak beste Ekain kobazuloaren erreplika eta erakusketa finkoa bisitatzeko eta ehizatzeko, eta sua eta margoak egiteko teknikak erakutsiko dituzte.

Balentziaga, barru-barrutik
Getariako Balentziaga museoak lehendabiziko aldiz ospatuko du aurten Museoen Nazioarteko Eguna. Sarrera doan izango da gaur, eta bertan dauden Marrazketaren dotorezia; Parisko kronika; Carlos Saenz de Tejada eta ManneQueen, since 1922 erakusketak ikusteko aukera edukiko dute bisitariek. Horrez gain, gaur arratsaldean fundazioko zuzendariak gidatuta eraikinaren arkitektura barru-barrutik ezagutzeko ibilaldia antolatu dute, «berez ikusten ez diren eremuetan ibiliz». Ondoren, Miren Arzalluz fundazioko bildumaren arduradunak Cristobal Balentziagaren hastapenetaz hitzaldia emango du. Museoaren Gauarekin ere bat egingo du Getariako museoak bihar. Hala, gau zinematografiko eta gastronomikoa eskainiko du, iluntzeko hamarretatik goizaldeko ordubatak bitartean.

Azkenik, Zarauzko Arte eta Historia museoak ere gaurko eta biharko ate irekien jardunaldiak antolatu ditu. Era horretan, herritarrak eta bisitariak Santa Maria la Realgo aztarnategi arkeologikoak ezagutzera gonbidatu dituzte. Eraikinak, hilobiak eta antzinako elizak ikus daiteke bertan.

Museoen eskaintza

Azpeitia
Burnibidearen Euskal Museoa.
- Gaur, ate irekien jardunaldia ospatuko dute eta museoko bildumaz gainera Urolako burnibidea: azken bidaia aldia erakusketa ikusteko aukera. 18:30ean, San Pedro abesbatzaren emanaldia, Amaia Aldalurrek zuzenduta. Eta, 19:30ean, museoko auditorioan, Lourdes Odriozola historialariaren hitzaldia, Urolako burnibidea: ibilbide esanguratsu baten jaiotza eta gainbehera gai hartuta.

Getaria
Balentziaga museoa.
- Gaur, sarrera doan izango da egun osoan. 17:30ean, bisita gidatua Javier Gonzalez Durana Cristobal Balenciaga Fundazioaren zuzendariarekin. 18:30ean, hitzaldia, Parisko ibiltokiak Cristobal Balenciagaren hastapenetan (1917-1936) izenburupean. Hizlari, Miren Arzalluz ariko da.
- Bihar, Museoen Gaua ospatuko dute. 22:00etan, hasiera. 22:15ean, El Arte de la moda filmaren emanaldia. 23:15ean, txokolatea eta Getariako botoien dastaketa. 23:45ean, Cristobal Balenciaga. El legado de un mito filmaren emanaldia.

Zestoa
Ekainberri.
- Gaur, Zestoatik Ekainberrira ibilbidea egingo dute eta Ekain abentura aurkeztuko dute.
- Bihar eta etzi, sarrerak erdi prezioan izango dira: Ekainberrikoa 3 eurotan eta Ekain abentura-koa 4 eurotan.

Zarautz
Arte eta Historia museoa.

Bihar (10:00etatik 14:00etara eta 16:00etatik 18:00etara) eta etzi (16:00etatik 18:00etara) ate irekien jardunaldia. Bihar bisita gidatuak antolatu dituzte, 10:30ean gazteleraz eta 16.30ean euskaraz. Telefonoa: 943 835281.

Txalintxoko eguna. Haur eta gazteak Txalintxon, 2010ean (Argazkia: Lagun Onak Mendi Bazkuna)

Etzi hasita, igandetik igandera bitartean, mendiarekin lotutako hainbat ekitaldi prestatu ditu Lagun Onak Mendi Bazkunak. Etzi Txalintxoko eguna ospatuko dute, han haurrentzako egun osoko egitaraua antolatu dute. Azpeitiko plazatik 09:00etan irtengo dute mendizaleek. Txalintxon eguerdian meza izango da, gero salda hartzeko aukera egongo da eta haur jolasak ere izango dira, trikitilariek alaituta.

Asteartetik aurrera, berriz, hiru proiekzio izango dira mendizaleen egoitzan, 21:00etan. Asteartean Gorka Karapeto azpeitiar eskatzailearen txanda da. Honi lekukoa Josu Bereziartua herriko goimendizaleak hartuko dio asteazkenean. Ostegunean, berriz, herritik kanpokoak izango dira Zeelanda Berrian familian bizikleta gainean egindako bidaia baten berri ematen.

Maiatzaren 26rako, mendi ibilaldietan parte hartu duten haurrentzako eskalada praktikak eta argazki emanaldia antolatu dituzte. Mendi Astea bukatzeko, maiatzaren 27an, Xoxoteko eguna ospatuko dute mendizaleek.

Villabona-Zizurkilgo Jesusen Bihotza ikastolako LH2. mailako ikasleek mendi ibilaldia egiteko aukera izan zuten iragan ostiralean. Txangoan Amasa inguruetara hurbildu ziren. Bidean aurkitutako eraikinak, landareak eta animaliak ongi behatu zituzten, izan ere, orain eurei buruzko informazioa pilatu eta «lan polit bat» egitea tokatuko zaie ikasleei, irakasleen esanetan.